تحلیلی بر سیستم‌های شهری ایران طی سال‌های 1335تا 1385

نویسندگان

چکیده

  چکیده   نظام شهری تجسم فضایی اقتصاد سیاسی و نحوه مدیریت سرزمین در یک کشور است. با مطالعه نظام شهری نحوه پخشایش و میزان تعادل جمعیت شهرها مشخص تر می‌گردد. نظام شهری ایران از الگوی سنتی کهکشانی در قبل ازسال،1300 به الگوی زنجیره‌ای به دلیل تمرکز امکانات و خدمات در شهرهای بزرگ متمایل شده است. این الگو ضمن بر هم زدن روابط منطقی شهرهای کوچک، میانی و بزرگ با یکدیگر، باعث آشفتگی در نظام شهری ایران شده است. هدف از این پژوهش، آشنایی با میزان تعادل در نظام شهری ایران طی سالهای 1335تا 1385است. روش تحقیق توصیفی – تحلیلی با تاکید بر مدلهای بررسی کننده است. جامعه آماری شامل کلیه شهرهای ایران در پنج دوره سرشماری از سال 1335تا سال 1385 است. یافته‌های پژوهش، بیانگر آن است که نظام شهری ایران در نیم قرن اخیر از لحاظ شاخص‌های ضریب تمرکز، رتبه اندازه، نخست شهری و ضریب آنتروپی به سمت تعادل میل کرده است؛ اما از نظرشاخص ضریب جینی و توزیع جمعیت در طبقات شهری نسبت به سال 1335 در وضعیت نامتعادل قرار دارد. در حقیقت، براساس منحنی لورنز شهرهای ایران طی سال 1335 به خط نرمال نزدیکتر بوده، اما در سال 1385از خط نرمال فاصله بیشتری گرفته اند. این امر ناشی از افزایش تعداد شهرهای بسیار کوچک با جمعیت اندک و افزایش جمعیت شهرهای بسیار بزرگ در نظام شهر ایران است. برای متعادل سازی نظام شهری ایران، راهکارهای تمرکز زدایی از کلانشهرها و تقویت شهرهای کوچک ومیانی پیشنهاد شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

An analysis of Iran urban systems during the period of 1335 (1956) to 1385 (2006)

نویسندگان [English]

  • M. Taghvaie
  • H. Saberi
چکیده [English]

  Abstract   Urban system is the spacial manifestation of political economy and the land management method of a country. The manner of distribution and the level of balance of the cities’ population get clearer by examining the urban system. The urban system of Iran has tended to chain pattern from traditional galaxy pattern before 1300 (1921) because of centralization of facilities and services in big cities. This pattern has distracted the logical relationships among small, medium and big cities and led to disorder in urban system. This study aims at identifying the level of balance in Iran urban system during the period of 1335 to 1385. The study is of descriptive-analytic methodology and concentrates on examining models. The statistical community includes all cities of Iran in 5 census periods. The findings of current study shows that urban system is becoming more balanced with regard to the indices of concentration coefficient, rank-size, primate city, and entropy index but with regard to Ginny Coefficient and population distribution in urban classes there has been an imbalance compared to the situation n 1335. In fact, on the basis of Lorenz curve, Iran cities have been near the normal line in 1335 but got away from this line in 1385. This is because of the increase in number of small cities with little of population and increase in the population of big cities in Iran. To reach a balance in urban system in Iran the strategies of decentralization of metropolises and boosting small and medium cities are suggested.   

کلیدواژه‌ها [English]

  • Keywords: urban system
  • rank-size
  • Primate City
  • Rank
  • Size
  • Entropy index
  • Lorenz curve
  • Ginny Coefficient