نقش تراکم شهری در وابستگی به اتومبیل، مطالعه موردی سه ناحیه مسکونی در منطقه یک شهر شیراز

نویسندگان

هیات علمی

چکیده

  چکیده   پیامدهای منفی ناشی از استفاده گسترده از وسایل نقلیه موتوری، منجر به شکل گیری بحث‌های زیادی در میان طرفداران توسعه پایدار، در رابطه با راههای کاهش استفاده از اتومبیل شخصی گردیده است. گفته می‌شود یکی از دلایل استفاده بی رویه از اتومبیل، الگوی مرسوم توسعه شهری است. توسعه پراکنده، افقی و کم تراکم شهرها، به فاصله گرفتن کانون‌های فعالیتی از یکدیگر منجر شده و در نتیجه، زمینه ساز استفاده بیشتر از اتومبیل شخصی در غیاب سیستم حمل و نقل عمومی کارآمد است. مقاله حاضر، به بیان یافته‌های یک تحقیق تجربی می‌پردازد که در آن، نقش عوامل موثر بر وابستگی به اتومبیل بررسی شده است. در این تحقیق، سه ناحیه مسکونی از محدوده منطقه یک شهرداری شیراز به گونه ای انتخاب شده اند که از نظر وی‍ژگی‌های اجتماعی- اقتصادی مشابه بوده، ولی از نظر شاخص تراکم شهری در سه سطح مختلف قرار دارند. مالکیت اتومبیل و میزان استفاده از آن به عنوان شاخص‌هایی برای بیان وابستگی به اتومبیل انتخاب شده اند. عوامل مورد بررسی، شامل ویژگیهای شکل شهر در قالب تراکم شهری و خصوصیات اجتماعی – اقتصادی خانوارهای ساکن در این سه ناحیه شهری شیراز هستند. اطلاعات و داده‌های اولیه از طریق تکمیل پرسشنامه سرپرست خانوار (به تعداد 356 مورد) و نیز بهره گیری از نقشه GIS شهر شیراز جمع آوری گردیده است. توصیف و بررسی رابطه بین تعداد اتومبیل در خانوار و میزان استفاده از آن با شاخص‌های تراکم شهری و ویژگیهای اجتماعی – اقتصادی خانوار با استفاده از تجزیه و تحلیل‌های آماری (تحلیل واریانس و تحلیل همبستگی) انجام شده است. یافته‌های تحقیق، بیانگر این امر است که خصوصیات اجتماعی – اقتصادی خانوار (درآمد، اندازه خانوار، تعداد شاغلان درخانوار، شغل و تحصیلات سرپرست خانوار و وضعیت ملکی مسکن) در وابستگی به اتومبیل تاثیر گذار هستند. افزایش تراکم شهری، نه تنها در کاهش استفاده از اتومبیل موثر نبوده، بلکه در نواحی با سطوح بالای تراکم ساختمانی، تعداد سفرهای روزانه با اتومبیل نیز افزایش یافته است. نتیجه این تحقیق، به طور کلی بیانگر تفاوت شرایط شهرهای ما با شهرهای غربی از نظر عوامل موثر بر وابستگی به اتومبیل است.  

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Impact of Urban Density on Car Dependency, a Case Study of Three Residential Districts of Region 1, Shiraz

نویسندگان [English]

  • A. Soltani
  • R. Etminani Ghasrdashti
چکیده [English]

  Abstract   The negative consequences of high car dependency have motivated a great deal of research among urban scholars of stable development aimed at reducing car use. It is claimed that one of influencing factors in car-dependency and high car usage is the conventional urban development pattern. Because of the horizontal, low-density and sprawl pattern, activity centers are located far from each other which results in increasing more travel by car in the absence of an efficient public transportation system. This study investigates the factor effecting car-dependency within three urban districts of region Metropolitan Shiraz. The reason for choosing these areas is that they are similar in socio-economic characteristics but different in urban density level. The ownership of the cars and the amount of using them are used as indices to show car dependency the questioners completed by the head of the household (359 questioners) as well as the GIS dataset of Metropolitan Shiraz are used. Using statistical analysis such as analysis of variance (ANOVA) and correlation analysis, the association between car ownership/usage and socio-economical and physical features is examined. The results suggest that the most important determinants of household car-dependency are some socio-economic characteristics -such as family income, household size, number of employees, and the job and education level of the head of the household and home ownership status-. On the other hand, urban density (floor area ratio) shows a positive association with car usage frequency. The results confirm that there is a fundamental difference between the situation of Iran cities and that of the West earn countries', in terms of car-dependency issue.   

کلیدواژه‌ها [English]

  • Keywords: urban planning
  • urban density
  • floor area ratio
  • car ownership
  • car use
  • Shiraz