کیفیت محیط شهری: دیدگاه ادراک محیطی مطالعه موردی محله نارمک منطقه چهار شهرداری تهران

نویسندگان

دانشگاه خوارزمی

چکیده

رشد سریع شهرها به خصوص شهرهای بزرگ، با ویژگی‌هایی چون، تمرکز زیاد جمعیت و فعالیت‌ تاثیرات منفی بر محیط شهری داشته است. از طرف دیگر، وقوع بحران‌های زیست محیطی و تضعیف بنیان‌های محیط زیست جهانی در مطرح شدن "کیفیت محیط" به عنوان بخشی از مفهوم همه‌جانبه‌ی" کیفیت زندگی" موثر بوده است. در چنین شرایطی و با توجه به برآوردن نیازها و انگیزه‌های اساسی انسان در محیط‌های شهری، مفهوم کیفیت محیط شهری در ادبیات شهرشناسی، برنامه‌ریزی، طراحی و مهندسی شهری مورد توجه قرار گرفته است. هدف این مقاله، سنجش کیفیت محیط شهری محله نارمک و شناخت شاخص‌های تاثیرگذار بر کیفیت محیط شهری این محله است. در این راستا به منظور گردآوری داده‌ها از روش‌های کتابخانه‌ای و پیمایشی بهره گرفته شده است. جامعه آماری این تحقیق 380 مورد از ساکنان محله نارمک بوده است. به منظور تجزیه و تحلیل اطلاعات از روش‌‌های آزمون T تک نمونه‌ای و رگرسیون چندگانه در محیط نرم‌افزار SPSS استفاده شده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که بر خلاف برداشت‌های ظاهری، محیط شهری محله نارمک از کیفیت بالایی برخوردار نبوده و ساکنان محله رضایت بالایی از کیفیت محیط شهری محله ندارند. در میان شاخص‌ها و زیرشاخص‌های مورد بررسی تنها زیرشاخص‌های سازمان دسترسی و راه‌ها، خدمات تجاری و حمل و نقل، کیفیت سلامت محیطی و محیط داخلی واحد مسکونی از کیفیت مناسبی برخوردارند. در سطح ویژگی‌های کالبدی ـ فضایی بیش‌ترین تاثیر مربوط به زیرشاخص سازمان دسترسی و راهها(518/0=β)، در سطح ویژگی‌های عملکردی ـ ساختاری بیش‌ترین تاثیر مربوط به زیرشاخص خدمات رفاه اجتماعی(531/0=β) و در سطح ویژگی‌های محتوایی بیش‌ترین تاثیر مربوط به زیرشاخص سلامت محیطی(680/0=β) است . در سطح محیط سکونتی نیز بیش‌ترین تاثیر مربوط به زیرشاخص محیط داخلی(569/0=β) است . این یافته‌ها در چارچوب دیدگاه شناختی ـ روانشناسی حاکی از آن است که در میان شاخص‌های مورد بررسی، بعضی شاخص‌ها تاثیر بیشتری در تصور ذهنی ایجاد شده در بین ساکنان در رابطه با کیفیت محیط شهری محله نارمک دارند. میزان اهمیت شاخص‌ها از فردی به فرد دیگر و از محله‌ای به محله دیگر متفاوت است که مبنای آن فرایند ادراک محیطی فرد از محیط زندگی خود است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Urban Environmental Quality: Environmental Perception - Case Study: Narmak Neighborhood in District No 4 of Tehran Municipality

نویسندگان [English]

  • T. behruzi nia
  • A. zanganeh
  • A. zanganeh
  • M. mahmoudi
  • M. soleimani
kharazmi university
چکیده [English]

Quick growing of cities especially big cities, with traits like great population and activities focus, have had negative affection on urban environment. On the other hand, happening of environmental tension and weakness of global environment basis have been effective on advanced "environment quality" as part of comprehensive concept of " Life quality" .in this situation and with respect to comply needs and fundamental motives of human in urban environment have been attended concept of city environment quality in planning, Designing and city engineering literature.
The aim of this article is evaluation of urban environmental quality of Narmak neighborhood and determination of responsible factors on quality urban environmental quality of this neighborhood .in this respect have been used for collecting data ,library and survey method .The sample size of this project had been 380 cases of Narmak's residents. It has been used One – Sample T test -and hierarchical multiple regression analysis methods, for evaluating formations.
The results of study show that urban environmental quality of Narmak contrary to fact don’t have high quality and the residents of this area are not content from quality of urban environment of it. Among the factors that are under studding just access and road network, finance services and transportation, quality of environmental health and Interior dwelling specifications, have had fine quality. Regarding physical - spatial characteristics, accessibility index has greater impact (β=0.518). Based on functional - structural specifications, social welfare indicator, have greater value (β=0.531). Taking into consideration content indicators, environmental health criteria with magnitude of (β=0.680) respectively possess the highest impact. Interior dwelling specifications in Narmak represent (β=0.569) respectively and has the greatest impact. This findings in Cognitive - Psychological Perspective show that among the factors which are under studding ,some factors have more affection in mental vision correlative with urban environmental quality of Narmak neighborhood between residents .The mental image formed from area, in process of persons' environment understanding from his or her area ,with respect to personal traits of them and environment factors traits , mainly is under affection of some factors in different levels .The important scale of factors is different from one person to another and from one neighborhood to another .The base of this difference is the process of persons' environment understanding from his or her area.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Urban Environment
  • Urban Environment Quality
  • Residential environment
  • Satisfaction
  • Narmak