0 ظرفیت‌سنجی بارگذاری تراکم ساختمانی (مطالعۀ موردی: شهر ارومیه) Building Density, Shipment, Measuring the Capacity, GIS, Urmia. https://urs.ui.ac.ir/article_22712.html 10.22108/urs.2018.90829.0 0 تراکم شهری نامطلوب یکی از معضلات اساسی شهرهای امروز است و می‌تواند منشأ بسیاری از نابسامانی‌های دیگر نظیر توزیع نامتعادل خدمات شهری، ترافیک شدید، اشراف و غیره باشد. بنابراین هدف این پژوهش الگوسازی ظرفیت بارگذاری تراکم ساختمانی در شهر ارومیه براساس روشی علمی است. پژوهش حاضر با توجه به هدف آن از نوع تحقیقات کاربردی است و با توجه به روش انجام کار از ماهیتی توصیفی - تحلیلی برخوردار است. به همین منظور ابتدا با مطالعة منابع مرتبط با تراکم ساختمانی، تعداد 13 شاخص براساس موجودبودن اطلاعات برای شهر ارومیه انتخاب شده است. محاسبۀ وزن شاخص‌ها نیز براساس روش AHP انجام گرفته و پس از رقومی‌سازی، ویرایش نقشه‌ها و آماده‌سازی لایه‌های اطلاعاتی به استاندارد‌سازی شاخ‌ها با استفاده از توابع فازی که براساس رابطۀ هرکدام از شاخص‌ها با هدف پژوهش تعریف می‌شود، در نرم‌افزار Idrisi Selva اقدام شده است. در گام بعدی وزن به‌دست‌آمده از روش AHP در هریک از شاخص‌ها ضرب شده و درنهایت با به‌کارگیری جمع وزنی به ترکیب شاخص‌ها برای ظرفیت‌سنجی بارگذاری تراکم ساختمانی در شهر ارومیه پرداخته شده است. نتایج حاصل از خروجی تحقیق بیانگر آن است که 2 درصد مساحت اراضی در پهنة ظرفیت تراکم ساختمانی خیلی کم، 21 درصد مساحت اراضی در پهنة ظرفیت کم، 31 درصد مساحت اراضی در پهنة ظرفیت متوسط، 30 درصد مساحت اراضی در پهنۀ ظرفیت زیاد و 16 درصد مساحت اراضی در پهنۀ با ظرفیت تراکم ساختمانی خیلی زیاد قرار گرفته است. 1 Inappropriate urban congestion is one of the main problems of today's cities that can be a source of many other disorders, such as unbalanced distribution of urban services, heavy traffic, dominance, etc. So, the aim of this study was to model the capacity of building density shipment in the city of Urmia based on a scientific method. This research, according to its purpose, is the kind of applied research and according to method of work is descriptive-analytical in nature. For this purpose, first by studying related resources of building density, 13 indicators based on the availability of information for the city of Urmia is selected. The calculation of the weight indicators carried out according to AHP method and after digitizing, editing maps and preparation of information layers, standardization of indicators has done in Idrisi Selva software using fuzzy functions that are based on the relationship of each indicators with the purpose of the research. In the next step, the weight obtained from AHP method multiplied in each indicator and finally, by using the Weighted Sum, combining indicators for measuring the capacity of building density shipment in the city of Urmia was preceded. The results of research output suggest that 2% of land area in the zone of too low capacity of building density, 21% of land area in the zone of low capacity of building density, 31% of land area in the zone of middle capacity of building density, 30% of land area in the zone of high capacity of building density, and 16% of land area in the zone of too high capacity of building density are located.     1 20 اصغر عابدینی Asghar Abedini استادیار گروه شهرسازی، دانشکدۀ معماری، شهرسازی و هنر، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران ایران abedini59@gmail.com رضا کریمی Reza Karimi دانشجوی گروه شهرسازی، دانشکدۀ معماری، شهرسازی و هنر، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران ایران karimi699@yahoo.com تراکم ساختمانی بارگذاری ظرفیت‌سنجی GIS ارومیه احمدی، حسن و شیخ کاظم، محمدرضا، (1385)، نقش برنامه‌ریزی تراکم‌های ساختمانی در کاهش آسیب‌های ناشی از زلزله، دومین کنفرانس بین‌المللی مدیریت بحران در حوادث غیرمترقبة طبیعی، تهران، صص 11-1.##امینی، جمال؛ کرمی، جلال؛ علیمحمدی سراب، عباس و هاشمی، سید هدایت، (1388)، ارزش‌یابی روش‌های پشتیبانی تصمیم‌گیریAHP_OWA, AHP, Fuzzy Screening در مکان‌یابی مراکز فرهنگی - ورزشی روستایی (مطالعۀ موردی: دهستان کانی بازار مهاباد)، سنجش از دور و GIS ایران، شماره 4، صص 54-41.##ادب خواه، مصطفی؛ پورجعفر، محمد رضا و تقوائی، علی اکبر، (1381)، بررسی وضعیت تراکم ساختمانی و ارائۀ مدل پیشنهادی تعیین F.A.R با توجه به شبکۀ معابر (مورد مطالعه: محله الهیه تهران)، نشریۀ هنرهای زیبا، شماره 13، صص 31- 16.##پرتوی، پروین و پژمانفر، سالار، (1390)، مدل تحلیل تراکم ساختمانی پایدار مورد پژوهی: منطقۀ یک شهر ارومیه (محدودۀ خیابان دانشکده)، نامه معماری و شهرسازی، شماره دهم، 68-47.##تقوائی، علی اکبر؛ رضایی‌راد، هادی، (1391)، مدیریت توسعۀ عمودی شهر با استفاده از مدل پتانسیل‌سنجی بارگذاری تراکم ساختمانی به‌روش OWA در GIS، فصلنامۀ مطالعات مدیریت شهری، شماره 9، صص 13- 1.##حسینی، محمد حسین؛ حسین پور، محمد؛ سلطانی، علی و اردشیری، مهیار، (1392)، ارائۀ روشی برای تعیین حداکثر تراکم ساختمانی در مقیاس قطعات مسکونی، فصلنامه مطالعات مدیریت شهری، شماره 31، صص 40- 27.##حسینی، محمد حسین، (1390)، تعیین روش مناسب برنامه‌ریزی تراکم ساختمانی در بافت‌های ساخته‌شدۀ شهری ( نمونه موردی: محلات گلدشت معالی‌آباد و ولی عصر قصر الدشت شهر شیراز)، حسین پور، محمد، دانشگاه شیراز، دانشکده هنر و معماری.##سیفیان، محمد کاظم، (1377)، قاعدۀ لاضرر و رعایت آن در اصول معماری و شهرسازی اسلامی، نشریۀ هنرهای زیبا، شماره3، صص 77- 73.##سرخیلی، الناز؛ رفیعیان، مجتبی و بمانیان، محمدرضا، (1391)، بررسی انگیزه‌های تخلف احداث بنای مازاد بر تراکم ساختمانی در شهر تهران، مدیریت شهری، شماره 30، صص162-145.##شعله، مهسا، (1387)، تبیین مفهوم تراکم به‌عنوان ابزار شهرسازی در طرح‌های مسکن، فصلنامۀ مطالعات مدیریت شهری، شماره 21، صص 44- 35.##شناور، بامشاد؛ حسینی، سید محسن و اورک، ندا، (1391)، کاربرد فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP) در ارزیابی توان سرزمین به‌منظور توسعۀ شهری در محیط سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS)، فصلنامۀ تحقیقات جغرافیایی، شماره دوم، صص 149-129.##صادقیان، آرش، (1387)، تعیین آستانه‌های تراکم جمعیتی در محلات شهرهای جدید (نمونة موردی: شهر جدید پردیس)، عزیزی، محمد مهدی، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای، دانشگاه تهران.##عزیزی، محمد مهدی، (1388)، تراکم در شهرسازی، دانشگاه تهران، چاپ چهارم، 284 صفحه.##کریمی، اسدالله؛ دلاور، محمود رضا و محمدی، محمود، (1387)، مدل تعیین تراکم مطلوب شهری با استفاده از سیستم‌های اطلاعات زمینی(LIS) (مورد مطالعه: اصفهان- خمینی شهر)، نشریۀ هنرهای زیبا، شماره 37، صص 26- 17.##منتظری، عباس، (1382)، مدل‌سازی توزیع تراکم ساختمانی با استفاده از GIS (مطالعۀ موردی: شهر شیراز)، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه شیراز.##مالچفسکی، یاچک، (1392)، سامانۀ اطلاعات جغرافیایی و تحلیل تصمیم چندمعیاری، ترجمۀ اکبر پرهیزگار و عطا غفاری گیلانده، انتشارات سمت، چاپ سوم ، 606 صفحه.##مهندسان مشاور طرح و آمایش، (1389)، مطالعات طرح جامع تجدید نظر شهر ارومیه، اداره کل راه و شهرسازی استان آذربایجان غربی.##نورائی، همایون؛ طبیبیان، منوچهر و رضایی، ناصر، (1390)، تعیین تراکم ساختمانی بهینه در محلات حاشیه‌نشین با ملاحظات اجتماعی - فرهنگی (مورد مطالعه: خاک سفید تهران)، آرمانشهر، شماره 9، صص 231- 217.##Joshi K. and Kono T., (2009), Optimization of Floor Area Ratio Regulation in a Growing City, Regional Sciences and Urban Economics, Japan, Tohoku University, NO. 39.##Lin M., Hang J., Li Y., Luo Z. and Sandberg M., (2014), Quantitative Ventilation Assessment of Idealized Urban Canopy Layers With Various Urban Layouts and the Same Building Packing Density, Building and Enviroment, No. 79.##Ng E., (2000), A simplified daylighting design tool for high-density urban residential buildings, Department of Architecture, CUHK.##Oh K., Jeong Y., Lee D., Lee, W., Choi, J., (2005), Determining Development Density Using the Urban Carrying- Capacity Assessment System, Landscape and Urban Planning, No. 73, pp. 1–15.##UNDP., (2007), Capacity Assessment Methodology, Capacity Development Group, Bureau for Development Policy.##Wu, Q., Chen, R., Sun, H., Cao, W., (2011), Urban Building Density Detection Using High Resolution SAR Imagery, Joint Urban Remote Sensing Event, Munich_ Germany, pp. 45- 48.##Wang H., Shi S. and Rao X., (2013), A Study of Urban Density in Shenzhen, the Relationship between Street Morphology, Building Density and Landuse, Proceedings of the Ninth International Space Syntax Symposium, Seoul.##